nhấn phím space đi =)
(hiểu biết thêm:Mặt Trăng đang di chuyển ra xa Trái Đất với tốc độ trung bình khoảng 3,8 cm (tương đương 38 mm) mỗi năm, do tương tác thủy triều giữa hai thiên thể này, khiến ngày trên Trái Đất dài ra một chút và có tác động lâu dài đến hệ thống Trái Đất-Mặt Trăng, một quá trình được đo đạc chính xác bằng laser. Tốc độ: Khoảng 3,8 cm hoặc 38 mm mỗi năm. Nguyên nhân: Lực thủy triều do Mặt Trăng gây ra làm chậm tốc độ quay của Trái Đất, đồng thời chuyển động này truyền năng lượng lại cho Mặt Trăng, đẩy nó lên quỹ đạo cao hơn. Phương pháp đo: Các nhà khoa học sử dụng tia laser phản xạ từ các gương trên Mặt Trăng để đo khoảng cách chính xác đến Trái Đất (Lunar Laser Ranging). Ý nghĩa: Mặc dù tốc độ nhỏ, hiện tượng này cho thấy sự năng động của hệ Trái Đất-Mặt Trăng trong hàng tỷ năm và ảnh hưởng đến sự tiến hóa của chúng. Ánh sáng từ Mặt Trời mất khoảng 8 phút 19 giây (hoặc 8 phút 20 giây) để đến Trái Đất, do khoảng cách trung bình khoảng 149.6 triệu km và tốc độ ánh sáng gần 300.000 km/giây. Ánh sáng từ các ngôi sao xa hơn có thể mất hàng triệu, thậm chí hàng tỷ năm để đến chúng ta, ví dụ, một số hình ảnh từ kính viễn vọng Hubble cho thấy ánh sáng từ các thiên hà cách đây hàng tỷ năm ánh sáng. Chi tiết hơn: Từ Mặt Trời: Thời gian này là 8 phút 19 giây đến 8 phút 20 giây, một con số cố định để chúng ta biết nếu Mặt Trời đột nhiên tắt, Trái Đất sẽ nhận được tin tức muộn hơn 8 phút. Từ các ngôi sao khác: Tùy thuộc vào khoảng cách, thời gian sẽ khác nhau: Tàu Voyager 1: Tín hiệu từ tàu thăm dò này mất khoảng 21.31 giờ ánh sáng để đến Trái Đất. Thiên hà gần nhất: Thiên hà lùn Canis Major cách chúng ta 25.000 năm ánh sáng (ánh sáng mất 25.000 năm để đến). Ngôi sao xa nhất từng được biết đến (Earendel): Cách Trái Đất khoảng 28 tỷ năm ánh sáng. Tốc độ ánh sáng: Ánh sáng di chuyển với tốc độ gần 300.000 km/giây trong chân không. Khoảng cách ánh sáng đi được trong 1 năm gọi là 1 năm ánh sáng (light-year), một đơn vị đo khoảng cách thiên văn cực kỳ lớn. Bụi phóng xạ (hay bụi phóng xạ hạt nhân) là những hạt vật chất siêu nhỏ bị nhiễm các đồng vị phóng xạ, thường được tạo ra từ vụ nổ bom hạt nhân, sự cố nhà máy điện hạt nhân, hoặc các hoạt động hạt nhân khác, và có thể bay lơ lơ trong không khí hàng giờ, ngày, thậm chí hàng năm, phát tán trên diện rộng, gây nguy hiểm chết người khi con người hoặc động vật hít phải hoặc tiếp xúc. Chúng có thể xâm nhập vào cơ thể, bám dính trên da, hoặc đi vào chuỗi thức ăn, gây ra các bệnh nghiêm trọng như ung thư. Nguồn gốc Vụ nổ hạt nhân: Các vụ thử nghiệm bom hạt nhân trong khí quyển đã tạo ra lượng lớn bụi phóng xạ phát tán khắp thế giới. Sự cố hạt nhân: Tai nạn tại nhà máy điện hạt nhân (như Chernobyl, Fukushima) có thể giải phóng vật liệu phóng xạ dưới dạng bụi hoặc khí. Hoạt động y tế/nghiên cứu: Việc xử lý không đúng cách vật liệu phóng xạ có thể làm lây lan các hạt phóng xạ. Đặc điểm Siêu nhỏ: Các hạt bụi có kích thước micro hoặc nano, dễ dàng lơ lửng trong không khí. Vô hình: Chúng thường vô hình, không mùi, không vị. Nguy hiểm: Mang theo các đồng vị phóng xạ (như I-131, Plutonium) phát ra bức xạ (alpha, beta, gamma). Tác hại Ô nhiễm bên trong cơ thể: Khi hít vào, chúng bám vào phổi, làm hỏng tế bào và tăng nguy cơ ung thư (ví dụ: ung thư tuyến giáp do I-131). Ô nhiễm bên ngoài: Dính trên da, quần áo, đất đai, gây nhiễm xạ cục bộ. Xâm nhập chuỗi thức ăn: Đi từ đất/nước vào thực vật, động vật, rồi đến con người. Phòng ngừa và xử lý Theo dõi: Sử dụng thiết bị đo lường phóng xạ để phát hiện sự hiện diện của bụi phóng xạ. Hành động khi có sự cố: Trú ẩn ở nơi an toàn, sử dụng khẩu trang, hạn chế tiếp xúc, dùng thuốc bổ sung (như Potassium Iodide trong trường hợp I-131). Quản lý chất thải: Cách ly và xử lý chất thải phóng xạ trong các cơ sở chuyên biệt. )
