[Yakut] Invisible Math: Hidden in Plain Sight ----- Математика тэҥнэбиллэри быһаарыы эбэтэр оскуолаҕа үөрэтэр предметпит эрэ буолбатах буоллаҕына хайыахпытый? Математика аан дойдуну көрөр ньыма эбитэ буоллар хайыа этэй? Математика үксүгэр киһи көрөрүгэр кистэнэ сылдьар, ону биһиги хайаан да бэлиэтии көрбөт да буоллахпытына. Бу эн сөбүлүүр ырыаҥ тыаһыгар, таҥаскын ойууларыгар, бабочка кынатын симметриятыгар, мээчик ыстаныытыгар, бэл диэтэр пиццаны үллэстэр ньымаҕар баар. Айылҕаҕа, оонньуур оонньууларбытыгар, оҥорор уус-уран оҥоһуктарбытыгар, сөбүлүүр дьарыктарбытыгар уонна уопсастыбаларбытыгар баар. Кэтэс... бу математика дуо?! Бытааннык баран, болҕомтолоохтук көрдөххө, математиканы араас дьикти сирдэртэн булуохпутун сөп. Бу устуудьуйа эһигини аан дойдугар баар математиканы чинчийэргэ ыҥырар. Таптыыр, күн аайы оҥорор эбэтэр интэриэһиргиир туох эрэ дьыалаҕыттан саҕалаан баран, арыйбыт кистэлэҥ математикаҕын чинчийэр уонна атын Скретчердар ону бэлиэтии көрөллөрүгэр көмөлөһөр бырайыагы оҥор! Саҕалыыр санааны көрдүүгүт дуо? Үүнээйилэргэ, кыылларга, таҥаска, архитектураҕа эбэтэр ханна эрэ олох күүтүллүбэтэх сиргэ көрбүт ойууларгыттан эбэтэр формаларгыттан ылыллыбыт интерактивнай уус-уран оҥоһугу оҥоруҥ. Оонньууну, анимацияны эбэтэр музыкальнай бырайыагы оҥор, ол тэтимнэри, ритмнары, ойуулары, бириэмэни эбэтэр дорҕоон долгуннарын кытта оонньуур. Футбол дугатын, баскетбол охсуутун муннуктарын, сүүрээччи түргэнин, туох эрэ айанныыр ырааҕын, эбэтэр сөбүлүүр хамаандаҥ кыайыытын кыаҕын туһунан бырайыак оҥор. Саҥа шеф-повар ас астыырга эбэтэр буһарар кэмҥэ ингредиеннэри сөпкө кээмэйдиир уонна порциялары кээмэйдиир төһө суолталааҕын билэрин туһунан кэпсээн суруй. Кыайыы туһугар математическай таабырыннары таайыахтаах куотар хос оонньуутун оҥор. Оонньооччулар хоһу киэргэтэргэ формалары, ырааҕы эбэтэр х уонна у координаталары туһанар хоһу оҥорор оонньууну оҥор. Бырайыаккын таска таһаар уонна айылҕаҕа кистэлэҥ математиканы чинчий, ол курдук сибэкки симметриятын, күлүк суолун, эбэтэр күн-дьыл ойууларын уо.д.а. Таптыыр дьыалаҕар математиканы бул. Оонньуу, үҥкүү, уруһуй, муода, спорт, музыка, эбэтэр туох эмэ эйиэхэ саамай долгутуулаах буоллун, бу барыта математика харахха көстүбэт. Таптыыр дьыалаҕын талан ылан, туох математиканы арыйаргын көр! Өйдөө, бу этиилэр эрэ уонна бырайыаккыт студияҕа киирэргэ математика сорудаҕын курдук буолуо суохтаах! Математика биһигини тула баар уонна ханна эрэ эн хаһан да көрүөхпүн баҕарбатах сиргэр буккуллан сытар буолуон сөп. Студияҕа баар атын бырайыактартан бэйэҥ санааҕытын толкуйдуургутугар эбэтэр ремикстары ылыаххытын сөп. Тугу айаҕын? =^..^=
